محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1211

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و حكيم سوزنى نيز فرمايد : بيت « 1 » گر پيش گل كشم كله مشگبوى تو * بر من گلك مزن كه نينديشم از گلك و در فرهنگ بمعنى كوژده نيز آورده كه صمغى است . [ 1 ] . گويك - مصغر گوى . و ديگر تكمه را گويند [ 2 ] . گدرك « 2 » - [ به دال و راى مهملتين . به وزن بدرگ ] در فرهنگ سلاح جنگ باشد [ 3 ] . استاد فرخى گويد : بيت روز و شب در بر تو گدرك « 3 » باليده چو سرو * سال و مه بر كف تو بادهء آسوده چو رنگ گوش خزك - [ بفتح خا و زاى معجمه ] هزارپا را گويند . و گوش‌خارك نيز گويند [ 4 ] . گوزك - [ بضم گاف و فتح زاى تازى ] كعب پا كه آن را پژول نيز گويند [ 5 ] . « 4 » مثالش شاعر گويد در اختلاجات : بيت گوزك « 5 » راست گر جهد يك‌چند * گردد از ناز و كام خوشنومند و نيز مصغر گوز بهر دو معنى [ 6 ] * . گوشك - مصغر گوش . و ديگر صاحب ملازه را گويند و او را كام فرود آمده نيز گويند و در فرهنگ بمعنى آن دو گوشت پاره كه مانند دو بادام در درون دهن بر سر حلقوم مىباشد و بتازى لوزتان گويند آمده . و گوشهء فرج را نيز گويند « 6 » [ 7 ] . مع الكاف الفارسى گاورنگ - گرز فريدون كه به صورت گاوى ساخته بودند . مثالش شمس فخرى گويد : بيت « 7 » خليدى به چشم اندرش كاويان * شكستى بتارك برش گاورنگ و حكيم فردوسى نيز گويد : بيت بيامد خروشان بدان دشت جنگ * بچنگ اندرون گرزهء گاورنگ

--> ( 1 ) - كلمه از « ك » است . ( 2 ) - بجز « ك » : گردك . ( 3 ) - در ديوان فرخى : دلبر . ( و درين صورت شعر شاهد نتواند بود ) . ( 4 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 5 ) - « س » : گبورك . ( 6 ) - عبارت اخير از « ك » است . ( 7 ) - « س » ندارد . ( 1 ) نوعى از صمغ است و آن از بوتهء خار جهودانه حاصل شود و عربان عنزروت گويند ( برهان ) . ( 2 ) برهان فقط بمعنى تكمه و گوى گريبان آورده است . ( 3 ) گدر . ( 4 ) گوش خزه . گوش خبه . گوش خز . گوشالنگ . ( 5 ) قوزك ( در تداول عامه ) . ( 6 ) در برهان معنى مصغر گوزنيست . ( 7 ) معنى اخير در برهان نيست .